Tulipa sylvestris, ook wel bekend als de wilde tulp
9-APR-2022 - Nederland staat bekend om zijn prachtige en kleurrijke tulpen. Hoewel de meeste tulpen afkomstig zijn uit het Ottomaanse rijk, volgde Tulipa sylvestris, de wilde tulp, een ander pad. Anastasia Stefanaki en Tinde van Andel, beide botanici van Wageningen University en Naturalis Biodiversity Center, probeerden het exacte pad van deze bijzondere tulp te achterhalen.
Deel deze pagina

De wilde tulp kan in het algemeen verwijzen naar een tulp die in het wild groeit, maar het is in de volksmond ook de naam van Tulipa sylvestris. "We wilden weten wie de eerste Tulipa sylvestris naar Noord-Europese tuinen bracht, wanneer dat gebeurde en waar de eerste wilde tulpen vandaan kwamen", legt botanica Stefanaki uit. Hiervoor pluisden zij en Van Andel originele zestiende-eeuwse Latijnse botanische geschriften uit, en werkten ze zich door persoonlijke brieven, archieven, gedroogde plantencollecties en illustraties.

Statussymbool

Voor het onderzoek werden vele historische documenten doorzocht, zoals deze zestiende-eeuwse illustratie van de wilde tulpVoor het onderzoek werden vele historische documenten doorzocht, zoals deze zestiende-eeuwse illustratie van de wilde tulp. De zestiende eeuw was een 'gouden eeuw' voor botanie. Planten werden niet langer alleen als geneeskrachtige bronnen gezien en er ontstond belangstelling voor sierplanten. Het hebben van zeldzame en exotische planten in je tuin was een teken van macht. Vaak werden planten als curiosa en kostbare geschenken aan edelen en royalty's gebracht in de hoop nieuwe banden te zoeken of bestaande banden in de hogere rangen te versterken.

In deze context was de tulp een bloem van ongekende schoonheid voor zestiende-eeuwse Europeanen, en iedereen wilde hem in de tuin hebben. Eenmaal in Noord-Europa, begonnen tulpen te circuleren onder botanici en hun rijke vrienden met tuinen.

De wilde tulp

"In tegenstelling tot de tulpen die we tegenwoordig in onze tuinen hebben, die afkomstig zijn van bollen meegebracht uit het Ottomaanse rijk, kwam de wilde tulp uit het Middellandse zeegebied. De eerste bollen van Tulipa sylvestris die Noord-Europa bereikten, kwamen uit Bologna, Noord-Italië, en Montpellier, Zuid-Frankrijk", vertelt Stefanaki over hun onderzoeksresultaten.

Gedurende de tweede helft van de zestiende eeuw waren er verschillende introducties van de wilde tulp in Noord-Europa, en er waren verschillende beroemde botanici bij betrokken. "Vanaf daar ging de tulp wild. De soort begon te ontsnappen uit de tuinen en produceerde laterale nakomelingen via zijn uitlopers, dus via een vorm van ongeslachtelijke voortplanting. Niet alle plantensoorten hebben dit vermogen om zich vegetatief te verspreiden."

"Gezien de herkomst van deze vroege bollen, realiseerden we ons dat er verschillende ondersoorten van Tulipa sylvestris zijn geïntroduceerd in Noord-Europa", merkt Stefanaki op, "en daarom moeten we de momenteel geaccepteerde onderverdeling van deze soort heroverwegen." Deze bevindingen benadrukken het belang van botanische geschiedenis voor het begrijpen van de complexe taxonomie van verwilderde sierplanten die ooit door de mens geïntroduceerd zijn.

Dankzij het onderzoek is er eindelijk meer duidelijkheid over de herkomst van de wilde tulp in Nederland

Complexe stamboom

Het volgende onderzoek van Anastasia Stefanaki en Tinde van Andel richt zich op het verder onderzoeken van de taxonomie van Tulipa sylvestris. "We gaan het DNA en de morfologie analyseren van wilde tulpen die zijn verzameld in historische Nederlandse tuinen en wilde populaties in Europa, waaronder Italië en Frankrijk, waar de eerste bollen vandaan kwamen", zegt Stefanaki. "We willen de complexe taxonomie van Tulipa sylvestris, die al lang controversieel is, ophelderen en uitzoeken waar in Europa deze prachtige wilde tulp echt wild voorkomt."

Meer informatie

Tekst: Joyce Andringa, Naturalis Biodiversity Center
Afbeeldingen: Martena State; Bibliotheek Universiteit van Tartu; Anastasia Stefanaki