Nachtvlinderjaar 2025

In bovenstaande grafiek is te zien dat er in het voorjaar wat minder nachtvlinders zijn geteld dan het gemiddelde vanaf 2019. In de zomer, tot en met september, waren de aantallen wel hoger, maar in het najaar zakte het weer weg. In de maanden oktober, november en december vliegt een aantal najaarssoorten die soms, vooral in bossen, in hoge aantallen aanwezig kunnen zijn. We spreken dan van een ‘najaarspiek’ in aantallen nachtvlinders. Als we echter naar de aantallen van dit jaar kijken, zien we dat de najaarspiek in 2025 vrijwel afwezig is in vergelijking met het gemiddelde van de voorgaande vijf jaar. Ondanks dat de temperaturen vrij hoog waren en er nog veel is doorgeteld binnen het meetnet, hebben de najaarssoorten het dus een stuk minder goed gedaan. Misschien was het gewoon te warm voor de soorten die over het algemeen prima gedijen onder een beetje vorst?

Niet alle najaarssoorten lijken het even slecht te doen, maar veel algemene soorten hebben toch een minder goed jaar. De kleine wintervlinder is één van de meest algemene soorten in het late najaar, die soms massaal kan vliegen. De aantallen van 2025 liggen een stuk lager dan de gemiddelde aantallen van de voorgaande jaren. Het is een typische soort die juist na een aantal koude dagen tevoorschijn komt, bijvoorbeeld na de eerste nachtvorst. Nu is er dit seizoen nog maar weinig nachtvorst geweest, behalve de afgelopen dagen, maar toen was de kleine wintervlinder al grotendeels weg. Misschien een reden dat deze soort het minder goed doet dit jaar?

Mocht je denken dat de nachtvlinders pas weer vanaf februari actief zijn, dan heb je het mis. In principe vliegen, voornamelijk in bossen, de nachtvlinders het hele jaar door, mits de nachttemperaturen boven nul blijven. Momenteel zijn de allerlaatste kleine- en grote wintervlinders nog actief, maar die zullen snel klaar zijn. Dan beginnen vrij snel daarna in de bossen de kleine voorjaarsspanners en perentakken met vliegen. Zeker de perentak zou je nu al kunnen treffen, aangezien die rond de kerstdagen in bossen met regelmaat al gezien is. Natuurlijk heb je de hele winter tijdens milde nachten kans op soorten die overwinteren als imago, zoals de zwartvlekwinteruil, bosbesuil, wachtervlinder en roodkopwinteruil.

Meer informatie:

• Het meetnet vlinders is een onderdeel van het Netwerk Ecologische Monitoring (NEM).

Tekst: Rik Wever, Jurriën van Deijk, Jannes Boers, José Kok en Maurits Mocnik, De Vlinderstichting
Foto’s: Kars Veling (leadfoto: kleine wintervlinder paring)
Grafieken: Meetnet nachtvlinders (NEM)