Tienduizenden kraanvogels hebben vogelgriep niet overleefd

Om een goed beeld te krijgen van hoe de kraanvogelpopulatie zich ontwikkelt, worden er iedere winter tellingen gehouden in Spanje en Frankrijk. Vele vrijwilligers voeren dan tegelijkertijd tellingen uit op de vele bekende overwinteringsplaatsen in deze landen. Door dit meerdere jaren achter elkaar te doen, krijgen we een beeld van hoe de West-Europese kraanvogelpopulatie zich ontwikkelt.

De resultaten van de eerste tellingen in Spanje zijn inmiddels binnen, en die zijn niet mals: dit jaar zijn er bijna vijftigduizend kraanvogels minder geteld dan afgelopen jaar. Nu kan dit verschillende oorzaken hebben. Bijvoorbeeld dat niet alle kraanvogels zijn geteld omdat ze zich in onbereikbaar gebied bevonden, of omdat veel kraanvogels tijdens de Spaanse tellingen nog niet de Pyreneeën waren overgestoken en nog in Frankrijk zaten. Toch passen deze resultaten bij een forse impact van de vogelgriep, ook als we kijken naar de ruim veertigduizend dode kraanvogels die in geheel Duitsland en Frankrijk zijn gevonden en geruimd. Op basis van deze informatie is de inschatting dat zo’n tien procent van de kraanvogelpopulatie de vogelgriep niet heeft overleefd. Een bittere pil dus.

Status van de kraanvogel

De laatste jaren ging het gelukkig behoorlijk goed met de kraanvogel. In totaal telt de populatie in Europa ruim een half miljoen kraanvogels. Dit is het resultaat van goede bescherming van hun leefgebied. Door bescherming en herstel van natte veengebieden, hebben kraanvogels succesvol kunnen broeden en is de totale populatie de laatste decennia gestaag toegenomen tot spectaculaire aantallen. Ook in Nederland broeden er inmiddels kraanvogels in verschillende veengebieden. Maar verreweg de meeste kraanvogels broeden in Scandinavië en de Baltische Staten.

Op hun retour

Inmiddels zijn de kraanvogels letterlijk en figuurlijk weer op hun retour na de vogelgriepuitbraak. Er zijn geen nieuwe sterfgevallen of uitbraken meer vastgesteld, wat betekent dat er inmiddels sprake is van groepsimmuniteit. In letterlijke zin keren de kraanvogels nu langzaam terug naar hun broedgebieden. Vorige week zijn zelfs boven Nederland alweer behoorlijk wat trekkende kraanvogels gezien, waarmee we kunnen concluderen dat de voorjaarstrek nu echt is begonnen. De massamigratie zal binnenkort volledig losbarsten. Op de Kraanvogelradar is precies te zien welke route de kraanvogels vliegen. Houd de radar de komende weken in de gaten, zodat je ze niet misloopt als ze, in formatie, met het karakteristieke geluid over komen vliegen.

De kraanvogels zullen naar verwachting eind februari massaal richting de Scandinavische veengebieden trekken om te broeden. Nu is het hopen op een nat voorjaar daar, zodat de kraanvogels hun jongen veilig groot kunnen brengen en de populatie langzaam van de tegenslag kan herstellen.

Workshop Kraanvogelradar

De Kraanvogelradar is recent flink verbeterd naar aanleiding van een workshop met gebruikers. Wil je ook meepraten? Geef je op voor de volgende workshop op zaterdag 14 maart 2026. Wie weet zie je jouw ideeën straks terug in de nieuwe versie van de Kraanvogelradar.

Tekst: Koen de Koning, Leerstoelgroep Earth Systems and Global Change, Wageningen University
Beeld: Koen de Koning; Kraanvogelradar