Natuurjournaal 19 mei 2026

Niet alleen de koekoek zelf doet aan broed- of nestparasitisme, er zijn andere diersoorten die er vergelijkbare strategieën op na houden. Denk bijvoorbeeld aan koekoeksbijen, koekoekswespen en koekoekshommels - verzamelnamen voor vliesvleugelige insecten die ook een beetje koekoek zijn, zoals goudwespen, tubebijen, wespbijen en viltbijen. Viltbijen parasiteren op zijdebijen en de slobkousbij, afhankelijk van de soort. De volwassen dieren zorgen dat hun broed een (gast)nestje heeft, maar zelf zijn ze dakloos. Toch moeten ze af en toe rusten of schuilen voor slecht weer. Daarom zie je ze soms, poten en vleugels ingetrokken, vastgebeten aan stengels hangen, soms met meerdere bij elkaar.

Ook onder vlinders zijn er ‘koekoeken’ actief, neem in ons land bijvoorbeeld het gentiaanblauwtje. Momenteel zitten de rupsen van gentiaanblauwtjes nog ondergronds ... midden in een mierennest. Ze hebben zich daar vorige zomer zelf naartoe laten slepen, nadat ze op de grond hebben liggen wachten op een langslopende bossteekmier of moerassteekmier. In het nest maken de vlinderlarven geluid, om de mieren als het ware gerust te stellen, zodat ze niet worden opgegeten. Ook scheiden ze een zoete stof af, wat de acceptatie door de mieren nog vergroot. Ze geven het koekoeksjong te eten en als er te weinig voedsel is, vergrijpt de larve zich ook aan het mierenbroed. Over een paar weken komen de vlinders vroeg in de ochtend uit hun pop en maken dan dat ze wegkomen, uit de greep van de nu zeer boze mierenmassa, richting de uitgang!

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Pieter van Breugel, Saxifraga (leadfoto: heideviltbij (Epeolus cruciger)); Kars Veling