Wonen, werken en natuur herstellen op historisch landgoed Hydepark

“Tijdens de Open Monumentendag bezocht ik de historische moestuin van landgoed Hydepark, die ook als theetuin functioneert”, vertelt Van der Tak, die in dagelijks leven ‘H.J.’ wordt genoemd. “Als buurtbewoner kwam ik er vaker en ik wandelde nog een stukje over het terrein. Toen viel mijn oog op een kadasterpaaltje en werd ik nieuwsgierig: was de grond mogelijk te koop?”

Van Heidepark naar Hydepark

H.J. ontdekt dat het perceel eigendom is van Bartiméus Fonds, dat zich inzet voor blinden en slechtzienden. Het landgoed kwam tot leven in 1800, wanneer koopman G.H.R. Hoff op heidegrond een bescheiden zomerverblijf laat bouwen. Het krijgt de naam Heidepark. In 1885 komt het park in handen van bankier H.M.J. van Loon. Hij heeft grotere ambities: de woning maakt plaats voor een imposant landhuis met verschillende dienstgebouwen. Ook verandert de naam in Hydepark, omdat dit chiquer klinkt.

Tuin wordt landschapspark

Bij het indrukwekkende landhuis hoort volgens de eigenaar ook een echt landschapspark. Daarvoor schakelt Van Loon de beroemde tuin- en landschapsarchitect Hendrik Copijn in die een ontwerp maakt van slingerende paden, vijvers, zichtlijnen, lanen, hoogteverschillen, een grote moestuin en een oranjerietuin.

Het originele landhuis is er helaas niet meer. Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt het gebombardeerd en door brand verwoest. De overige gebouwen en het park blijven behouden. Het landgoed wordt verdeeld en sinds 1963 is een stuk eigendom van Bartiméus, als plek waar mensen met een visuele beperking wonen, werken en hun dag besteden.

Bezoek op het landgoed

“Bartiméus wilde een stuk van bijna 9 hectare achter de moestuin verkopen”, vervolgt H.J. “Op dat perceel stond een verhuurde tuinmanswoning met wat schuurtjes, een bos, twee weilanden en een 600 meter lange beukenlaan. De verkoop was onder voorwaarden: cliënten van Bartiméus moesten het terrein kunnen blijven gebruiken, bijvoorbeeld om er veilig te wandelen of paard te rijden. Zij komen hier dus geregeld voorbij.”

“En een deel van het terrein moest open blijven voor publiek. Het landgoed valt namelijk onder de Natuurschoonwet 1928, die is bedoeld om landgoederen en buitenplaatsen met natuur- en cultuurhistorische waarde te behouden.” Geen probleem voor H.J., maar het levert soms bijzondere situaties op. “Er kloppen bij mijn kantoor in de kas weleens wandelaars aan die vragen of ze even naar de wc mogen.”

Advies voor bos- en natuurbeheer

Omdat Hydepark onder de Natuurschoonwet valt, is H.J. verplicht de natuur en het landschap te onderhouden, in ruil voor belastingvoordeel. Hierbij krijgt H.J. hulp van de Bosgroep Midden Nederland, waar hij lid van is. “We zijn een coöperatie van en voor eigenaren van bos- en natuurterreinen”, vertelt regiobeheerder Martijn Bergen. “Ik help en adviseer leden zoals H.J. bij bos- en natuurbeheer en vraag namens hen ook bij de provincie Utrecht natuursubsidies aan.”

Nieuw bos met hulp van grondeigenaren

Die subsidies zijn belangrijk om bossen sterker en gezonder te maken en nieuwe bossen aan te leggen – een belangrijke ambitie van de provincie. “Ons doel is om 1500 hectare nieuw bos aan te leggen in 2040”, vertelt Mark Brunsveld, beleidsmedewerker bij de provincie Utrecht. “Daarvoor hebben we de hulp van grondeigenaren, zoals particuliere landgoederen, hard nodig. Wij vragen of grondeigenaren bereid zijn – met behulp van subsidies – bos aan te leggen en bomen te planten. Een andere manier om ons doel te bereiken is via de jaarlijkse boomuitdeeldagen die door verschillende partijen met steun van de provincie worden georganiseerd.”