Vlindertuin - primair

Uw tuin vol vlinders?

De Vlinderstichting
22-JUN-2026 - Over drie weken is weer de jaarlijkse Tuinvlindertelling. Dan gaan vele duizenden mensen een kwartier de tuin in om te kijken welke en hoeveel vlinders er te zien zijn. Hoeveel vlinders je te zien krijgt heeft te maken met hoe het er landelijk mee gaat, maar ook met het weer en hoe de vliegtijden van vlinders zijn. Uiteraard maakt het ook veel uit of je een vlindervriendelijke tuin hebt.

Het hele jaar door bloemen: soms een roze of paarse tuin en soms, zoals deze, een gele

Tuin als kroeg

Je tuin als kroeg houdt in dat je zorgt voor bloeiende planten van vroeg in het jaar tot ver in het najaar. Vlinders vliegen je tuin in, drinken nectar uit de bloeiende planten en vertrekken weer. Die nectar is onmisbaar voor dagvlinders, want dat is de brandstof waarmee ze kunnen vliegen. Zonder bloeiende planten kunnen ze veel minder vliegen en vliegen is essentieel om zich voort te planten. Mannetjes moeten vele kilometers vliegen op zoek naar vrouwtjes om mee te paren en vrouwtjes vliegen kilometers om hun eitjes op de juiste waardplanten af te zetten. Vlinders zijn ruimdenkend als het gaat om nectarplanten. Alle planten met nectar kunnen ze gebruiken, maar ze kiezen uit de aanwezige bloeiers die waar de meeste en beste nectar in zit. Veel mensen kennen de vlinderstruik (Buddleja davidii) en die trekt inderdaad veel kroeglopers, maar het wordt steeds duidelijker dat deze exoot zich invasief gaat gedragen en gelukkig zijn er veel goede alternatieven. Koninginnekruid is een hele goede, maar ook wilde marjolein, duifkruid, heelblaadjes, sleedoorn en knoopkruid worden graag gebruikt. Dit zijn allemaal inheemse planten, maar ook de niet inheemse planten ijzerhard (Verbena bonariensis), lavendel en spoorbloem trekken veel vlinders.

Wat goede nectarplanten met dagvlinders. Van links naar rechts: groot koolwitje op knoopkruid, atalanta op klimop, kleine vos op koninginnekruid en scheefbloemwitje op ijzerhard

Tuin als thuis

Om je tuin tot een echt thuis voor vlinders te maken is die kroeg nuttig, maar dan moet er ook de mogelijkheid zijn voor die vlinders om zich voort te planten, je tuin als kraamkamer. Dan wordt de discussie inheems en uitheems opeens relevant, want rupsen zijn kritische en verwende dieren die vaak maar één of enkele plantensoorten hebben waarop ze kunnen overleven, de zogenaamde waardplanten. In de loop van duizenden jaren is die relatie ontstaan en waardplanten zijn dan ook bijna altijd inheemse planten, planten die van oudsher hier voorkomen.

Het boomblauwtje legt in de zomer de eitjes op de bloemknoppen van klimop. De rupsjes eten eerst in die knopjes en verpoppen uiteindelijk in de strooisellaag

Judaspenning is een nectarplant, maar ook een waardplant van het oranjetipje (hier een vrouwtje)Als je nu een gazon hebt en daar een deel van niet meer wekelijks maait, maar laat groeien, heb je kans dat er pinksterbloem, kleine klaver en ooievaarsbek opkomen, respectievelijk waardplanten van oranjetipje, icarusblauwtje en bruin blauwtje. Op vuilboom, ook wel sporkehout genoemd, kunnen citroenvlinderrupsen groot worden en ook het boomblauwtje gebruikt deze in het voorjaar als waardplant. Klimop, die ook een prima kroegplant is in het najaar, wordt dan ook gebruikt als waardplant door boomblauwtje. De rupsen eten van de bloemknoppen. Naast pinksterbloem zijn damastbloem en judaspenning ook de waardplanten van het oranjetipje en brandnetel is goed voor de rupsen van dagpauwoog, kleine vos, gehakkelde aurelia, atalanta en landkaartje. Inheems is van belang, maar ook dat de planten niet zijn behandeld met pesticiden. Insecticiden, bijvoorbeeld, zijn bedoeld om insecten te doden en vlinders (en rupsen) zijn natuurlijk ook insecten. Dus: je tuin als kroeg en thuis is bloei het hele jaar door en vooral inheemse en ‘schone’ planten voor de rupsen.

Heb je die veel in je tuin, dan ga je vast veel vlinders zien tijdens Tuinvlindertelling, die dit jaar wordt gehouden van 10 tot en met 12 juli.

Meer informatie

  • Op de website van De Vlinderstichting vind je veel meer informatie over wat je in je tuin kunt doen voor vlinders.

Tekst en beeld: Kars Veling, De Vlinderstichting