Latrodectus lucacha (deze foto komt van iNaturalist en heeft zo bijgedragen aan het bepalen van het verspreidingsgebied van deze weduwespin)

Burgerwetenschap helpt leefgebied nieuwe zwarte weduwe ontrafelen

Naturalis Biodiversity Center
1-JUL-2026 - Wetenschappers hebben in de Andes in Zuid-Amerika een nieuwe spinnensoort ontdekt. Het gaat om Latrodectus lucacha, een variant van de beruchte zwarte weduwe. De spin heeft geen Nederlandse naam. De onderzoekers brachten het leefgebied van de medisch relevante spin in kaart door duizenden op iNaturalist ingevoerde foto's van waarnemingen, gemaakt door natuurliefhebbers, te bestuderen.

Biologen tastten lange tijd in het duister over de soorten zwarte weduwen (geslacht Latrodectus) die in het Zuid-Amerikaanse Andesgebied leven, omdat weduwespinnen ontzettend veel op elkaar lijken en er meerdere soorten door elkaar voorkomen. Om het leefgebied van deze nieuwe weduwespin in kaart te brengen, richtten de onderzoekers zich tot de app iNaturalist. Dit is een platform vergelijkbaar met ObsIdentify, waar iedereen foto's van planten en dieren kan delen.

Naturalis-onderzoeker Jeremy Miller beschreef de nieuwe soort aan de hand van exemplaren die in Peru waren verzameld. Daarna bekeek hij samen met zijn collega's duizenden iNaturalist-foto's uit landen als Peru, Ecuador, Bolivia en Chili. Door de fysieke kenmerken op de beelden minutieus te bestuderen – zoals de specifieke vorm van de eicocon en de hoeveelheid wit op de rug van de mannetjes – vonden ze tientallen waarnemingen van de nieuwe soort. Dankzij deze 'burgerwetenschap' van de iNaturalist-gebruikers weten we nu dat de spin vooral voorkomt in de warme, gematigde valleien van de Andes.

Klein, maar giftig

Net als alle weduwespinnen is de nieuwe spinnensoort medisch relevant. Dat is wetenschapstaal voor 'zo giftig dat je een dokter nodig hebt als je wordt gebeten'. Lokale artsen in Peru weten dat een beet van deze spin een scherpe, uitstralende pijn en hevige spierkrampen in de buik en borst veroorzaakt. Gelukkig is de spin niet agressief en zijn er geen sterfgevallen bekend. De spinnen kruipen rond op landbouwvelden, waar ze insecten als kevers en waterjuffers vangen.

De spin heeft officieel de naam Latrodectus lucacha gekregen, vernoemd naar het lokale woord voor weduwespinnen in Peru. Het onderzoek werd onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift ZooKeys. De vrouwtjes van L. lucacha zijn donkerbruin tot zwart met een opvallende rode streep op hun achterlijf. Aan de onderkant hebben ze een rode markering in de vorm van een zandloper. De mannetjes zijn een stuk kleiner en grotendeels wit.

Latrodectus lucacha met eikapsels, Ecuador. Deze foto komt uit de databank van iNaturalist

Contrast

Jeremy Miller is trouwens niet alleen een spinnenman. In zijn werk richt hij zich ook op wat AI wel en niet kan betekenen voor soortherkenning en, in het verlengde daarvan, natuurbescherming. Veel van zijn tijd gaat naar soorten die te klein zijn of te veel op elkaar lijken om via smartphonefoto's te onderscheiden. Om dat contrast te onderstrepen, werkt hij daarnaast met zeer fotogenieke soorten zoals deze.

"Als biodiversiteitswetenschappers in de 21e eeuw houden we ons bezig met de vraag waar soorten leven en of dat verandert. Wetenschappers zijn zeldzaam, maar onze bondgenoten onder het algemeen publiek zijn praktisch overal. Gemeenschappen rond burgerwetenschap, zoals iNaturalist en Waarneming.nl, hebben een ongekende bibliotheek aan afbeeldingen en waarnemingsgegevens opgeleverd. Ik onderzoek hoe wetenschappers bij instituten deze nieuwe bron creatief kunnen gebruiken om inzichten en kennis te vergaren."

Meer informatie

Tekst: Naturalis Biodiversity Center
Beeld: Esteban Poveda (leadfoto: deze foto van Latrodectus lucacha komt van iNaturalist en heeft zo bijgedragen aan het bepalen van het verspreidingsgebied van de weduwespin); Kabir Montesinos

  

  

Laatste berichten

Zie ook