Natuurjournaal 16 september 2026

Het keukenkruid oregano groeit 'gewoon' in de Nederlandse natuur. Oregano komt namelijk van wilde marjolein. Deze plant uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae) is op dit moment nog in bloei te vinden. Het komt vooral voor in Zuid-Limburg en plaatselijk in Zeeland, en wat zeldzamer in het oostelijke rivierengebied. Wilde marjolein groeit op kalkrijke bodems, en die zijn daar te vinden. Als je dus wilde marjolein tegenkomt, duidt dat op de aanwezigheid van kalk in de bodem. Wilde marjolein heeft meestal roze bloemen, zelden witte, die iets minder duidelijke lippen hebben dan andere lipbloemigen. Er is in de vijf vergroeide kroonbladeren wel een tweedeling te zien van een onderlip, bestaande uit drie kroonbladeren, en een bovenlip van twee kroonbladeren. De bladeren zijn eirond en hebben meestal een gave bladrand. Dit zijn de plantonderdelen die vanwege hun aromatische geur en smaak als keukenkruid worden gebruikt.

Een ander aromatisch Mediterraans keukenkruid dat ook in Nederland in het wild voorkomt, is tijm, eveneens onderdeel van de lipbloemenfamilie. Er komen in Nederland drie soorten tijm inheems voor. Dat zijn de zeer zeldzame kruiptijm, de zeldzame en sterk afgenomen kleine tijm, en de van deze drie meest algemene grote tijm. Grote tijm komt vrij algemeen voor in de Hollandse duinen en plaatselijk in Zuid-Limburg en het rivierengebied. In Zeeland en Oost- en Midden-Nederland is de soort zeldzaam, en in de rest van het land minder aanwezig. Grote tijm komt vaak voor op kalkrijke grond, maar een neutrale bodem volstaat ook. Het is een dwergstruik, de onderste delen van de stengels zijn verhout. De bloeitijd loopt van juni tot in de herfst, met meestal roodpaarse, maar soms witte bloemen. De bladeren zijn eirond tot elliptisch en hebben een versmalde bladvoet. Tot slot komt ook de Zuid-Europese echte tijm verwilderd in Nederland voor, maar deze soort is (nog) niet ingeburgerd. Dit is de soort die veelal in kruidenmixen wordt gebruikt.

Tekst: Marco Wind, Nature Today
Beeld: Ed Stikvoort, Saxifraga