Goed wijnjaar voorspelt zeldzame bloei Adelaarsvaren
FLORONAdelaarsvaren (Pteridium aquilinum) is een zeer algemene plantensoort die groeit in loof- en oude naaldbossen, bosranden en op kapvlakten en brandplekken. De plant breidt zich voornamelijk uit via ondergrondse wortelstokken. Voortplanting via sporen vindt sporadisch plaats; er zijn jaren achtereen dat er geen Adelaarsvarens met sporen worden waargenomen. Het laatste jaar waarin bloeiende Adelaarsvarens gevonden werden was tijdens het laatste goede Nederlandse wijnjaar in 2018.
Adelaarsvarens en goede wijnjaren
Al in 1882 publiceerden Oskar von Kirchner en Julius Eichler in een Duitse publicatie over sporenvorming van Adelaarsvaren: “Sporen werden nur in guten Weinjahre ausgebilded.”
De kans op sporenvorming bij Adelaarsvarens is dus, volgens deze wetenschappers, groot in goede wijnjaren. Belangrijk hierbij is het antwoord op de vraag of het weer van invloed is op de groei van de druiven en de kwaliteit van de wijn. Of dat resulteert in een goed wijnjaar, en of juist in die goede wijnjaren Adelaarsvarens sporen zouden vormen. Het antwoord daarop zou wel eens bevestigend kunnen zijn. Zou dus een nat voorjaar, een extreem warme zomer en daarna weer een periode met voldoende vocht de oorzaak kunnen zijn? Dat leidt dan natuurlijk tot de vraag of er dit jaar opnieuw sprake is van weersomstandigheden die kunnen leiden tot een bijzonder goed Nederlands wijnjaar. In 2018 was dat zeker het geval! Op internet spreken wijnboeren door het hele land dit jaar van een uitzonderlijk groeiseizoen door het stabiele, warme en zonnige weer. 2026 zou weleens het beste Nederlandse wijnjaar ooit kunnen worden. Een goed signaal!
2018 en 2026 hebben een nat voorjaar en een zeer warme zomer met af en toe wat neerslag gemeen. Inmiddels is door meerdere varenliefhebbers bevestigd dat dit jaar meerdere Adelaarsvarens met sporenvorming zijn waargenomen. Dus toch!
Overlevingsstrategie
Er is een belangrijke tweede factor die in dit verhaal een rol speelt. Waarom vormt de Adelaarsvaren in normale jaren geen sporen en na een nat voorjaar en een bijzonder hete zomer met weinig vocht wel? Het antwoord kan zijn: door de extreme warmte wordt de varen – die hier niet goed tegen kan - in zijn voortbestaan bedreigd. Als reactie hierop maakt de plant sporen aan en wordt het nageslacht veiliggesteld.
Wie zoekt er mee?
We zijn erg benieuwd op welke schaal sporenvorming bij Adelaarsvaren momenteel plaatsvindt. Plantenliefhebbers kunnen blaadjes van Adelaarsvaren omkeren en kijken naar de bladrand aan de onderzijde van de bladeren. Onder de omgekrulde rand zijn de sporenkapsels zichtbaar als er sprake is van sporenvorming. Dit gegeven kan je toevoegen aan je waarneming via de VERA-app en Waarneming.nl door bij het tabblad stadium 'bloeiend' aan te geven en een foto met sporenkapsels toe te voegen. Ook wordt een email aan varenexpert Joop de Wilde gewaardeerd, zodat hij aan het eind van het jaar verslag kan doen van de resultaten.
Meer informatie
- Meer over dit onderwerp lees je op Stadsplanten.nl in de blog Zijn er opnieuw Adelaarsvarens met sporen – Wie zoekt er mee?.
Tekst: Leonie Tijsma, FLORON
Beeld: Joop de Wilde