Zeer veel pollen van es en piekperiode berkenpollen breekt aan

Het Leids Universitair Medische Centrum (LUMC) en het Elkerliek ziekenhuis in Helmond telden afgelopen week relatief veel boompollen voor de tijd van het jaar. Es, populier, iep en haagbeuk lieten allemaal hoge pollenconcentraties zien. Het seizoen van de els, die recent nog het dagrecord bij het LUMC verpulverde, is wel voorbij. Niet alle boompollen die in de lucht hangen, zorgen voor hooikoortsklachten. Van de genoemde soorten is het vooral de es die voor klachten kan zorgen, want dit pollen is allergeen. Uit allergietesten bij allergiepatiënten door het Reinier de Graaf ziekenhuis in Delft in 2021 en 2022 bleek dat 26 procent van de hooikoortspatiënten allergisch is voor essenpollen. Voor berkenpollen bleek de helft van de patiënten gevoelig te zijn. Onbekend is hoeveel patiënten allergisch zijn voor zowel de es als de berk.

Zeer hoge pollenconcentratie es

Met pollenconcentraties van de es ruim boven de 300 pollen per kubieke meter lucht zullen ongetwijfeld heel wat mensen hooikoortsklachten ervaren hebben. Hoewel dit nog geen recordaantal is, gebeurt het niet vaak dat zo’n hoge concentratie al zo vroeg in het jaar plaatsvindt. In de afgelopen 50 jaar is het bij het LUMC slechts drie keer voorgekomen dat de concentratie essenpollen al zo hoog was in maart (1998, 2003 en 2005). De maandsom van de es is nog nooit zo hoog geweest als dit jaar, en dan is op het moment van tellen de maand nog niet voorbij. Het hoogste tot nu toe was vorig jaar met 1963 getelde pollen van de es in maart. Dit jaar is het totaal nu al 2955 pollen.

Meestal valt de essenpiek samen met de piek van de berk, waardoor het voor allergiepatiënten vaak lastig te bepalen is waar ze last van hebben. Dit jaar lopen de bloeitijden meer uit elkaar. Ook de hoge concentratie haagbeukpollen is nog maar 2 keer eerder gemeten in maart. Alles bij elkaar zijn er dit jaar in maart dus opmerkelijk veel pollen in de lucht.

Piekperiode berk komt er aan

De afgelopen week is de concentratie berkenpollen in Leiden opgelopen tot 40 pollenkorrels per kubieke meter. Dat ligt net iets onder de drempelwaarde van 50 waarbij is vastgesteld dat boven die waarde mensen klachten kunnen ervaren. In Helmond liep de concentratie op tot 30. De concentratie is nu nog laag, omdat de meeste berken in Leiden nog niet in bloei staan. Meestal zijn de berkenpollenconcentraties pas merkbaar voor de Nederlandse hooikoortspatiënten vanaf de eerste week van april. In de afgelopen 50 jaar is het nog maar 8 keer voorgekomen dat de berkenpollenconcentratie in Leiden in maart al hoger was dan 40.

Op basis van de temperatuursommodellen van Wageningen University concluderen we dat we de komende week in de piekperiode van de berk zullen komen. Die houdt waarschijnlijk aan tot 17 april. Het is nog even afwachten of de nachtvorst van de afgelopen dagen in grote delen van het land nog schadelijk is geweest voor de berken die al in bloei stonden. Door nachtvorst kunnen de bloemen bevriezen waardoor de pollenafgifte stopt. Helaas voor mensen die gevoelig zijn voor de berk stonden veel berken toen nog niet in bloei waardoor de kans op nachtvorstschade zeer beperkt is en de pollenconcentraties de komende week flink op kunnen lopen.

Tijdig maatregelen nemen

Het blijft dus even opletten voor hooikoortspatiënten. Tijdig beginnen met maatregelen, zoals het innemen van medicijnen, is belangrijk voor het voorkomen van heftige reacties. Voor de juiste behandeling van hooikoorts is het altijd verstandig om even contact op te nemen met je huisarts. Het helpt ook als je weet voor welke pollensoorten je gevoelig bent. Veel mensen weten niet dat de klachten die ze ervaren door pollen veroorzaakt zijn. Kijk ook eens de hooikoortspagina op de website van Thuisarts. Door zelf, liefst dagelijks, bij te houden welke mate van klachten je ervaart en die te vergelijken met de pollentellingen van het LUMC of het Elkerliek Ziekenhuis kun je ook inzicht krijgen welke bomen/planten misschien bij jou klachten veroorzaken.

Tekst: Arnold van Vliet en Wichertje Bron, De Natuurkalender, Wageningen University & Research; Anne Overduin-de Vries, LUMC; Mieke Koenders, Elkerliek Ziekenhuis 
Beeld: Arnold van Vliet (leadfoto: begin bloei en bladontplooiing berk op 27 maart 2026); LUMC