De otter helpen veilig over te steken

De terugkeer van de otter in Nederland is een groot succesverhaal. Sinds de herintroductie tussen 2002 en 2009 is de otter nu weer in een groot deel van de Nederlandse wateren te vinden. Ons drukke wegennetwerk vormt echter nog een grote bedreiging. Hoewel otters vaak als waterdieren worden gezien, zijn het in feite echte oeverdieren. Tijdens het markeren van hun grote territorium en het zoeken van een nieuw leefgebied kunnen ze dagelijks flinke afstanden afleggen, zowel zwemmend als over land.

Wanneer de otter over de oever loopt en daarbij een weg kruist, ontstaan gevaarlijke situaties. Het is dan ook geen wonder dat aanrijdingen de grootste bedreiging zijn voor otters in Nederland. Dit speelt waarschijnlijk ook een rol bij het feit dat de otter moeite lijkt te hebben om zich naar het zuiden en westen van ons land te verspreiden.

Er moeten maatregelen worden genomen om knelpunten voor de otterpopulatie op te lossen. Een van de meest effectieve manieren om dit te doen is door de aanleg van faunavoorzieningen. Deze voorzieningen verlagen het aantal verkeersslachtoffers en helpen otters om nieuw leefgebied te bereiken. Een nieuw online overzicht, gemaakt door de Zoogdiervereniging, helpt wegbeheerders om de juiste faunavoorziening te kiezen en biedt praktische voorbeelden. Dit overzicht is gemaakt met hulp van experts uit heel Nederland.

Licht aan het einde van de tunnel?

De meest optimale faunavoorziening is een brede passage onder een brug of viaduct, waar niet alleen otters maar ook andere diersoorten gebruik van kunnen maken. Belangrijk daarbij is dat er zowel een nat als een droog deel aanwezig is, met doorlopende oevers, zodat dieren hun natuurlijke route langs het water kunnen volgen. Wanneer zo’n ‘luxe’ tunnel niet mogelijk is, biedt een faunabuis een goed alternatief. Deze kan relatief eenvoudig onder een weg door worden geperst, of direct worden meegenomen bij nieuwe wegwerkzaamheden, wat kosten bespaart. En het mooie is: otters zijn totaal niet kieskeurig als het om dit soort buizen gaat. Ze mogen lang zijn, bochten hebben en zelfs pikkedonker zijn. Geen probleem. Sterker nog, als een otter eenmaal een faunabuis heeft gevonden, zal hij deze vaak blijven gebruiken, soms zelfs dagelijks!

Otterinfrastructuur

Wanneer een waterloop onder een weg doorgaat, zijn otters soms eigenwijs genoeg om de weg bovenlangs over te steken, in plaats van onder de brug door te zwemmen. Vooral bij lage bruggen is de kans groter dat dit gebeurt. Om de otter een handje te helpen, kan een looprichel onder de brug of duiker worden aangelegd. Dit wordt ook wel een otterplank genoemd. De otterplank is een soort verlenging van de oever, zodat de otter ongestoord verder kan langs de waterkant. Bij zowel faunatunnels als loopplanken is het belangrijk dat er begeleidende rasters worden geplaatst, zodat de otter bijna ‘gedwongen’ wordt om de voorzieningen te gebruiken.

Met het nieuwe overzicht ligt de bal nu bij de wegbeheerder – met een paar slimme ingrepen kan de otter straks gewoon eronderdoor in plaats van eroverheen. En dat scheelt niet alleen kopzorgen voor de otter, maar ook voor het verkeer. We zijn al goed op weg: faunavoorzieningen zijn er meer dan je denkt, al vallen ze vaak nauwelijks op. Zo maken we van Nederland stap voor stap een land waar dieren zoals de otter veilig hun weg kunnen vervolgen, zonder dat zij eerst de verkeersregels hoeven te leren.

Meer informatie

• Het overzicht Faunavoorzieningen otter is te vinden op de website van Deltaplan Biodiversiteitsherstel.

Tekst: Luuk Zwartenkot en Ellen van Norren, Zoogdiervereniging
Beeld: Johann Prescher; Harrie Bosma; ARK Rewilding Nederland; Cindy de Jonge