Netwerken in de natuur op Open Dag van Nederlands Instituut voor Ecologie

Het thema van de open dag is Netwerken in de natuur, want ecologie gaat over de relaties tussen soorten en hun omgeving. Directeur van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) Stefan Dekker: “Onze onderzoekers proberen bijvoorbeeld inzicht te krijgen in voedselwebben, maar ook in de samenwerking tussen soorten en hoe die naast elkaar leven. Soms zijn de natuurlijke relaties zelfs gelaagd, zoals virussen die lange tijd in een bacteriecel kunnen sluimeren, waarna ze pas later actief worden en de cel kapot maken. In het water komen hierdoor voedingsstoffen vrij die weer gebruikt worden door algen en daardoor voor grote algenbloeien kunnen zorgen in een meer.”

Actuele ecologische vraagstukken

Het NIOO biedt als het nationale instituut voor ecologisch onderzoek ook kennis voor toepassingen in beleid en natuurmanagement. Veel van het NIOO-onderzoek raakt aan actuele vraagstukken, zoals de kwaliteit van het oppervlaktewater, het beheer van blauwalgen, gezonde bodems, rewilding van de natuur, de relatie tussen trekvogels, muggen en virussen, verminderen van lichtvervuiling en veel meer.

Dekker: “Bij het NIOO bestuderen we al die netwerken, in het water en op het land. We kijken hoe ze functioneren, hoe ze veranderen onder druk van klimaatverandering en menselijk gebruik, en hoe we ze kunnen herstellen.” Dat herstel van netwerken in de natuur is van groot belang, vertelt Dekker. “Al die soorten, al die interacties, dat eten en gegeten worden, dat samenwerken en concurreren: het leidt niet tot chaos maar tot stabiliteit. Een divers ecosysteem is veerkrachtig dankzij die complexiteit. Dat is een van de belangrijkste inzichten uit de ecologie, en het is precies waarom biodiversiteitsverlies zo'n ernstig probleem is – elke soort die verdwijnt, is een knooppunt met allemaal verbindingen die uit een netwerk worden getrokken.”

Kom zelf ook netwerken

De onderzoekers van het NIOO laten tijdens de open dag zien wat ecologie is, waarom het van belang is en aan welke thema’s en onderwerpen ze onderzoek doen. En dat niet alleen door te vertellen, maar door bezoekers te betrekken.

Voor groene professionals is er tijdens de open dag alle kans om inspiratie op te doen en contacten te leggen. Bijna alle onderzoekers en andere medewerkers zijn deze dag aanwezig om met bezoekers te spreken over hun werk binnen de drie onderzoeksthema’s biodiversiteit, klimaatverandering en duurzaam gebruik van land en water.

Natuur vol verhalen

Gedurende de dag is er een levendig programma van verhalen, games en experimenten. Bekijk de verschillende experimentele velden op het buitenterrein, zie een heggenvlechter aan het werk, meet zelf de waterkwaliteit van de NIOO-vijver – en help die zo nodig ter plekke te herstellen – en ga op Bodemdierensafari. Doe de Grote Migratieroute Quest: welke trekvogel vliegt langs welke route? Ontdek Microbes around the world: schimmels en bacteriën van de Galapagos tot Groenland. En bewonder de pracht van plantaardig plankton in het Fytoplanktonmuseum. Ook een rondje door het lab voor onderzoek aan DNA of geuren hoort tot de mogelijkheden. En help het NIOO kiezen: de nieuwe insectensoort op NIOO’s groene dak heeft een Nederlandse naam nodig.

Voor directeur Dekker wordt het zijn eerste open dag bij het onderzoeksinstituut. “Ik hoop dat mensen op 3 oktober bij ons iets ontdekken dat hen verbaast, dat hen raakt of dat hen aan het denken zet. De natuur zit vol met verhalen.”

Meer informatie

• Datum: 3 oktober 2026, 11.00-17.00 uur
• Adres: NIOO-KNAW, Droevendaalsesteeg 10, Wageningen
• Entree is gratis. Koffie, thee en limonade zijn gratis. Daarnaast zijn er lunch en (vegetarische) snacks te koop.
• Kijk voor actuele informatie en het programma op de website van NIOO-KNAW.
• De Open Dag is onderdeel van het landelijke Weekend van de Wetenschap.

Tekst: Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)
Beeld: Refhan; Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)