Nature Today

Volkstuinen in Noord-Nederland: toevluchtsoord voor akkerplanten

FLORON
29-APR-2016 - Recente planteninventarisaties van 120 volkstuincomplexen en honderden akkers in Groningen en Drenthe tonen aan dat volkstuinen een belangrijk toevluchtsoord zijn geworden voor Akkerandoorn en andere eenjarige akkerkruiden. Veel van deze soorten kunnen zich niet meer handhaven in de intensief bewerkte akkers.
Deel deze pagina

Sterke achteruitgang

Akkerandoorn (Stachys arvensis) kwam voor 1950 vrij algemeen voor in Limburg, het grote rivierengebied en het midden en oosten van het land. In het noorden van het land was het altijd al een zeldzame verschijning. Ze gaat sterk achteruit en staat daarom inmiddels als kwetsbaar op de Rode lijst.

Akkerandoorn gaat landelijk sterk achteruit en staat inmiddels als kwetsbaar op de Rode LijstVoor akkeronkruiden vormen volkstuinen in Noord-Nederland een belangrijk toevluchtsoord, maar voor hoelang nog?

Inventarisatie actueel voorkomen

Om erachter te komen hoe het ervoor staat met Akkerandoorn en andere akkerkruiden bezocht Guus de Vries de afgelopen vijf jaar honderden akkers en meer dan 120 volkstuincomplexen in de provincie Groningen en de kop van Drenthe. Een monnikenklus die slechts 14 groeiplaatsen van Akkerandoorn opleverde. De meeste planten stonden in volkstuinen (63%) en langs spoorbanen (36%). In wegbermen en op braakliggende terreinen kwam de soort sporadisch voor. In akkers werd de soort niet aangetroffen.

Volkstuinen als toevluchtsoord

Het onderzoek van Guus toonde bovendien aan dat niet alleen Akkerandoorn, maar ook andere eenjarige akkerplanten als Rood guichelheil (Anagallis arvensis subsp. arvensis) en Akkerereprijs (Veronica agrestis) tegenwoordig vooral te vinden zijn op volkstuinen. Het lijkt erop dat volkstuinen een belangrijk toevluchtsoord vormen voor eenjarige akkerkruiden die zich niet meer kunnen handhaven in intensief bewerkte akkers. Hoe veilig dat toevluchtsoord is op de langere termijn is onduidelijk. De belangstelling voor tuinieren is op het Groningse platteland namelijk tanende. Was Akkerandoorn al een vrij zeldzame verschijning in Noord-Nederland, op korte termijn zou ze wel eens zeer zeldzaam kunnen worden. Het lot van Akkerandoorn en andere akkerkruiden ligt hier in handen van een kleine groep idealistische volkstuinders.

Het volledige artikel kan worden nagelezen in het tijdschrift PLANTEN, no.3, dat begin mei verschijnt. Wilt u het tijdschrift PLANTEN ook ontvangen? Dat kan door donateur te worden van Stichting FLORON.

Tekst: Guus de Vries en Edwin Dijkhuis, FLORON
Foto's: Edwin Dijkhuis (leadfoto: moestuincomplex); Valentine Kalwij; Erik Slootweg

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen?
Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen