Natuurjournaal 16 januari 2026

Er zullen vast veel prenten van damherten in de sneeuw gezien zijn de afgelopen weken, vooral op plekken waar je bijna over ze struikelt, zoals de Amsterdamse Waterleidingduinen. Waar we het damhert vooral kennen van de typische Bambivacht – oranjebruin met witte vlekken – is daar nu weinig van te zien. De dikkere wintervacht is grijs en de stippen zijn vaag of ontbreken. Ook komen er tegenwoordig sterk uiteenlopende kleurvariaties voor. De witte, zwartomrande spiegel op het achterwerk, in combinatie met een opvallend lange staart, is het hele jaar door herkenbaar. De opvallende vlek is bedoeld als signaal naar soortgenoten. Als een roedel bij gevaar moet vluchten, weten ze elkaar feilloos te volgen door de billen van de voorgangers in de gaten te houden.

Kijk eens wat vaker naar een stoeptegel. Misschien vind je er wel een korstmos op. Het rond dambordje vormt ronde mozaïekjes op steen, tussen andere korstmossen in. Je moet wel een beetje dichterbij komen, het liefst met een loepje, om de schoonheid ervan te kunnen waarderen – en niet letten op voorbijgangers die je bevreemd aankijken. Misschien kan je ze wenken en ze meteen een paar aardige wetenswaardigheden over korstmossen meegeven. Dat ze een samenlevingsvorm zijn tussen meerdere soorten organismen bijvoorbeeld: er is altijd minstens een schimmel die onder een hoedje speelt met een alg. En dat korstmossen in grote mate zelfvoorzienend zijn en in feite van de lucht kunnen leven. Dat dit ze tegelijkertijd sterke overlevers én gevoelig voor luchtverontreiniging maakt. En dat het rond dambordje van basisch beton houdt en geen hinder ondervindt als je erop stapt.

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Piet Munsterman, Saxifraga; Arjan de Groot