Wereldwijd assessment laat zien: betere samenwerking tussen bedrijven en natuur is noodzakelijk én mogelijk

Het was een spannende bijeenkomst, niet alleen vanwege de roerige mondiale politieke situatie. Belangrijker was dat goed inzichtelijk gemaakt werd dat het verlies van natuur steeds duidelijkere en hogere risico’s met zich meebrengt. En dat we daarom op zoek moeten naar nieuwe economische modellen, nieuwe instrumenten en nieuwe manieren van doen.

Het rapport

Het nieuwe IPBES-rapport categoriseert voor het eerst systematisch de verschillende methoden waarop bedrijven hun impact en afhankelijkheden in beeld kunnen brengen. Dat kan gaan om directe invloeden, bijvoorbeeld in de eigen omgeving, en om indirecte invloeden, via waardeketens. Die directe afhankelijkheden gelden niet alleen voor landbouw – die afhankelijk is van natuurlijke processen zoals bestuiving – maar bijvoorbeeld ook voor fabrieken voor computerchips die zonder een stabiele aanvoer van koelwater stil komen te staan. Of voor toerisme, waarvoor een gezond landschap en leefomgeving van belang is. Deze bedrijven zijn een onderdeel van een waardeketen – bijvoorbeeld voor het produceren van eten en auto’s – waarin andere bedrijven dus op een indirecte maar cruciale manier afhankelijk zijn van natuur op andere plekken.

De belangrijkste punten uit dit rapport zijn:

1. Verlies van biodiversiteit vormt een risico voor álle sectoren van onze economie, voor werkgelegenheid, volksgezondheid en welzijn. De huidige bedrijfsmodellen en economische strategieën dragen juist bij aan het verlies van natuur.
2. Wetenschappers hebben de kennis, data, methoden, modellen en tools om nu actie te nemen, maar bedrijven hebben daarnaast ook behoefte aan stimulerende randvoorwaarden, zoals duidelijke regelgeving en prikkels voor duurzaam ondernemen van de overheid en financiële sector. Het rapport geeft allerlei opties voor acties op het gebied van beleid en regelgeving, economische en financiële systemen, sociale normen en waarden, technologie en data, kennis en capaciteit.
3. Samenwerking met alle maatschappelijke partners is nodig om bedrijven te helpen veranderen. Dat gaat over overheden en de financiële sector voor regelgeving en beleid, hulp aan midden- en kleinbedrijf voor het toepassen van de methoden, maar ook over consumptiepatronen door klanten, en lokale inbedding bij initiatieven en in buurten.

Het Business and Biodiversity rapport geeft niet alleen een wetenschappelijke probleemanalyse, maar ook concrete handelingsperspectieven voor bedrijven, overheden, financiële instellingen en maatschappelijke organisaties. Met de summary for policy makers wordt ook politieke overeenstemming bereikt over de politieke implicaties ervan. Daarna is het aan de IPBES-leden (de landen) om invulling te geven aan de implementatie van de afspraken. Voorbeelden van implementatie kunnen wijd uiteenlopen, van het verplichten van bedrijven tot openheid over de risico’s die ze lopen, tot biodiversiteitsvriendelijke bouwbesluiten. Business as usual is geen optie, daar zijn de risico’s te groot voor.

Nederlandse inbreng

Aan dit rapport hebben meerdere Nederlandse wetenschappers ruim twee jaar lang meegewerkt. Marije Schaafsma van de Vrije Universiteit Amsterdam was hoofdauteur van een van de zes hoofdstukken en volgens haar is de belangrijkste boodschap van dit rapport: “Biodiversiteitsverlies is samen met klimaatverandering het grootste langetermijnrisico voor business. Dit rapport stelt vast dat bedrijven zo snel mogelijk deze risico’s moeten adresseren, terwijl overheden en financiële instellingen duidelijke, duurzame kaders moeten geven.”

Ook Wieteke Willemen van de Universiteit Twente benadrukt die afhankelijkheid: “De tijd dat ‘natuur’ alleen een thema was voor overheden en maatschappelijke groepen is echt voorbij. Alle bedrijven, niet alleen de agrosector of bosbouw, hebben een link met natuur. Dit rapport laat zien hoe die link duidelijker gemaakt kan worden en wie er met die inzichten aan de slag kan én moet gaan.”

In politieke zin is die afhankelijkheid nog niet altijd en overal even scherp in beeld. Mark van Oorschot (PBL): “Dit rapport vraagt om steviger beleid om bedrijven aan te sporen te onderzoeken hoe verder verlies van biodiversiteit hen raakt.”

Beleid en business zouden beter naar elkaar toe kunnen groeien. Caroline van Leenders (RVO): “Het is belangrijk dat overheden intensief met de private sector samenwerken om de transitie naar een natuurinclusieve economie te realiseren.” En volgens Klaudia Prodani (Universiteit Twente): “Het Business and Biodiversity assessment laat zien dat data en methoden om het financiële systeem te vergroenen ruimschoots voorhanden zijn. En dat centrale banken en financiële beleidsmakers een belangrijke rol hebben om geldstromen te sturen richting productiewijzen die minder schadelijk zijn voor natuur en milieu.”

Over IPBES

Het Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services (IPBES) is het mondiale wetenschappelijk orgaan voor biodiversiteit en ecosysteemdiensten, ook wel omschreven als 'het IPCC voor biodiversiteit'. Met meer dan 150 aangesloten landen beoordeelt IPBES de staat van biodiversiteit en natuur wereldwijd, en biedt beleidsopties gebaseerd op de beste beschikbare kennis.

Meer informatie

• Lees het rapport: IPBES SPM Business & Biodiversity Assessment (pdf: 4,11 MB).
• Lees het uitgebreide persbericht (pdf: 2,95 MB).
• Neem voor meer informatie contact op met pbesnl@biodiversiteit.org of kijk op de website van PBES NL.

Tekst: Sander Turnhout & Joseline Houwman, PBES NL
Beeld: Vincent van Zalinge, Unsplash