Natuurjournaal 2 maart 2026

In de lente laat de steenuil van zich horen met een ‘kiew’ of een snelle herhaling van ‘kie-kie-kie’. Het wonderlijke aan de steenuil is dat hij ogen in zijn achterhoofd heeft. Niet echt natuurlijk, maar als je naar zijn achterhoofd kijkt, lijkt het een kopie van de voorkant, inclusief lichte ‘wenkbrauwen’ in een V-vorm en eronder donkere vlekken op de plek van de ogen. Het is een zogenaamd pseudogezicht, of achterhoofdgezicht. Het kan meerdere functies hebben, een ervan is waarschijnlijk het afweren van belagers: steenuilen jagen overdag, maar worden dan zelf ook bejaagd. Foto’s van het achterhoofd van de steenuil zijn – anders dan de vogelsoort zelf, gelukkig – zeldzaam: natuurlijk vereeuwigen fotografen liever de expressieve gele ogen. Wil je het tweede gezicht toch eens waarnemen, houd dan de capriolen van de steenuiltjes in de Beleef de Lente-video’s in de gaten – de nesten van diverse vogelsoorten zijn of gaan binnenkort weer live!

De brandgans is een kleine, sierlijk getekende ganzensoort met een lichtgrijze rug met smalle witte en zwarte dwarsbanden. Het gezicht is wit en de hals zwart. Brandganzen bewegen zich in familiegroepen, die regelmatig samenvloeien in grotere groepen bestaande uit meerdere families. Die neiging tot samenkomen zorgt ervoor dat de vogelgriep zich snel kan uitbreiden. Met name brandganzen worden momenteel getroffen door het virus, waarvan nog steeds een zeer besmettelijke variant rondwaart. Er worden, met name in Noord- en West-Nederland, flinke aantallen dode exemplaren gemeld, soms met tientallen bij elkaar. Ook grauwe ganzen en zilvermeeuwen worden opvallend vaak gemeld. Neem voor het opruimen van dode dieren contact op met de gemeente of terreinbeheerder en wil je een waarneming doorgeven, dan wordt dat, voor onderzoek, zeer op prijs gesteld.

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Peter van de Braak; Jan van der Straaten, Saxifraga