Els Wolterbeek wint Frater Willibrordus Prijs 2026

Els Wolterbeek uit Amersfoort belde de Fenolijn met dit bericht: "De lucht is leeg, vrijwel helemaal leeg. Twintig of dertig jaar geleden zou op een mooie zomerdag de hele lucht gezoemd hebben van de insecten. Ik herinner me zweefvliegen, die eruitzagen als wespen en die stil hingen in de lucht. Je kunt 600 kilometer door Nederland en Duitsland rijden zonder je ruitenwissers te gebruiken en je nummerbord is nog goed leesbaar. Ik vind het schokkend en verdrietig".

De winnende inzending van Els Wolterbeek

De jury over de winnaar: "De winnende melding hoefden we eigenlijk niet nog eens te horen, omdat deze na de eerste keer beluisteren al niet-dimbaar in onze oren na bleef echoën. Dit jaar zegeviert niet de verwondering, de schoonheid of de merkwaardigheid, maar dit jaar kennen we de Frater Willibrordus Prijs toe aan een waarneming waarbij geen waarneming te zien was. Een waarneming die bestond uit leegte. De jury was unaniem en kon niet om deze urgente inzending heen."

''De jury was unaniem en kon niet om deze urgente inzending heen."

De prijs is vernoemd naar Frater Willibrordus. In september 2019 overleed hij. Vanaf het begin van de Fenolijn, in 2001, was de frater een van de vaste, trouwe bellers. Hij was altijd betrokken en vond het ook zijn taak om bij te houden wat er in de natuur onder invloed van het klimaat veranderde. Al vanaf het moment dat hij het klooster inging, was hij gefascineerd door de natuur en speciaal de fenologie: de leer van de eerstelingen in de natuur. Hij wilde de luisteraar met zijn waarnemingen altijd iets bijbrengen en meegeven. Dat vooral maakte hem geliefd bij de luisteraar.

De Frater Willibrordus Prijs is een initiatief van Vroege Vogels. De prijs is dit jaar voor de zevende keer uitgereikt en bestaat uit een aquarel met zweefvliegen, gemaakt door kunstenaar Erik van Ommen. De jury bestaat uit Arnold van Vliet, coördinator van De Natuurkalender van Wageningen University, schrijver Bibi Dumon Tak en Vroege Vogels-samensteller Daniel Gulpers. Om tot een winnaar te komen heeft de jury de vele duizenden meldingen van de Fenolijn afgeluisterd. Het zijn berichten die zijn ingesproken tussen 20 februari 2025 en 20 februari 2026. Hieronder twee fragmenten met in elk fragment drie van de genomineerden van dit jaar.

 
Beluister hier de eerste drie van de zes genomineerden.

Beluister hier de andere drie van de zes genomineerden.

De zes eerdere winnaars van de prijs zijn Hans Gartner in 2020 (invasie distelvlinders), Bas Bijl in 2021 (late boerenzwaluw), Mirjam Wiskerke in 2022 (baltsende witte kwikstaarten), Diet Groothuis in 2023 (eerste gierzwaluwen), Hans Bijl in 2024 (gamma-uiltjes) en Henk Jansma in 2025 (duizenden smienten).

Ook de afgelopen week is flink gebeld met de Fenolijn. Met waarnemingen over onder meer de eerste tjiftjaffen en citroenvlinders, de eerste zingende grote lijster en het eerste bloeiende speenkruid. Deze meldingen dingen mogelijk mee voor de Frater Willibrordus Prijs van volgend jaar.

Tekst: Daniel Gulpers, Vroege Vogels BNNVARA; Bibi Dumon Tak; Arnold van Vliet, Earth Systems and Global Change Group, Wageningen University
Beeld: Erik van Ommen, Vroege Vogels BNNVARA (leadfoto: frater Willibrordus)