Provincie Utrecht en partners nemen maatregelen voor broedvogels in Zouweboezem

Het Zuid-Hollands Landschap plaatst al jarenlang kunstmatige nestvlotjes in de Zouweboezem. Deze zijn bedoeld voor de zwarte stern, die hier ieder jaar vanaf eind april vanuit het zuiden komt broeden. Van oorsprong broedt de zwarte stern op drijvende waterplanten, zoals krabbenscheer en gele plomp. Maar momenteel zijn er niet genoeg van deze plantensoorten aanwezig. Daarom werden afgelopen week 75 kunstmatige nestvlotjes in het water van de Nieuwe Zederik gelegd, meer nog dan de jaren hiervoor. Direct na plaatsing waren al zo'n 6 nestvlotjes bezet. Dankzij deze ingreep houden we de aantallen zwarte sterns op peil en kan de populatie mogelijk zelfs uitbreiden. Om broedvogels te helpen, zijn afgelopen maanden ook maatregelen genomen om de waterkwaliteit te verbeteren en het moeras te herstellen.

Baggeren van de Oude Zederik afgerond

Van september 2025 tot februari 2026 heeft Waterschap Rivierenland het voormalig kanaal de Oude Zederik gebaggerd. Dit is de belangrijkste watergang van het gebied, met een lengte van bijna 5 kilometer. Met een speciale zuiger verwijderde het waterschap in totaal bijna 80.000 kubieke meter slib en modder. Deze baggerspecie is verwerkt in drie speciaal ingerichte weilanddepots in de omgeving. Door het baggeren, wordt het water schoner en rijker aan zuurstof. Dit helpt waterplanten, zoals krabbenscheer, en vissen om zich beter te ontwikkelen. Ook andere soorten profiteren hiervan. De komende jaren wordt gekeken of deze maatregel voldoende effect heeft of dat meer maatregelen nodig zijn.

Zwaar maaibeheer in de rietlanden 

Een andere maatregel die het Zuid-Hollands Landschap uitvoert, is het tegengaan van verbossing en verruiging van de rietlanden. Dit is nodig om het gebied geschikt te houden voor moerasvogels, zoals purperreiger en porseleinhoen. De afgelopen vier jaar is het Zuid-Hollands Landschap intensiever gaan beheren: rietlanden worden gemaaid en jonge bomen en struiken verwijderd. Ook is het maaiveld verlaagd door het rietland kaal te frezen. Het vrijkomend materiaal is afgevoerd. Oude greppels zijn weer opengetrokken. Al deze maatregelen zorgen ervoor dat het water langer op het maaiveld blijft staan, waardoor het riet beter kan groeien. Dat is gunstig voor de moerasvogels die hier dan veilig kunnen broeden. Inmiddels staan de percelen alweer vol met riet en moerasplanten. We houden in de gaten of dit zwaardere beheer genoeg is om de rietlanden te herstellen, of dat meer maatregelen nodig zijn.

Herstelmaatregelen zijn nodig

De uitgevoerde maatregelen zijn onderdeel van een groter pakket aan maatregelen dat nodig is om de doelen voor natuurherstel voor de Zouweboezem te behalen. Deze maatregelen worden vastgelegd in het Natura 2000-beheerplan. Dit plan heeft een looptijd van zes jaar. De provincie Utrecht werkt op dit moment – samen met betrokkenen in het gebied – aan de actualisatie van het beheerplan voor Zouweboezem en vier andere Natura 2000-gebieden: Binnenveld, Botshol, Uiterwaarden Lek en Kolland en Overlangbroek.

Tekst: Provincie Utrecht
Beeld: Provincie Utrecht (leadfoto: een zwarte stern voert jongen op een kunstmatig nestvlot in Zouweboezem); Cees van der Wal; Maarten Breedveld