Een nieuwe kijk op natuurherstel: wildere natuur als bron van nieuwe kennis over biodiversiteit en klimaat

Op 20 maart, op World Rewilding Day, organiseerden de Universiteit Wageningen, het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en ARK Rewilding Nederland samen het symposium 'Evidence-based Rewilding'. Tijdens het rewilding-symposium werd het Rewilding Expertisecentrum, of Rewilding Expertise Centre, in Wageningen officieel gelanceerd. Het Rewilding Expertise Centre is een initiatief van de leerstoel Rewilding Ecologie, een samenwerking tussen de Universiteit Wageningen en het Nederlands Instituut voor Ecologie. Het expertisecentrum wordt geleid door Liesbeth Bakker en Nacho Villar. 

Rewilding Expertise Centre: wildere natuur als bron van nieuwe kennis

Rewilding geeft natuur weer de ruimte om zichzelf te ontwikkelen, zonder strakke doelen of vaste eindresultaten. Deze aanpak zorgt voor veerkrachtige ecosystemen die bijdragen aan biodiversiteit, klimaatadaptatie, klimaatmitigatie en leefkwaliteit, maar het maakt het tegelijkertijd lastig om resultaten te meten. Het Rewilding Expertise Centre speelt hierin een cruciale rol, door praktijkervaring en wetenschap te verbinden. Door kennis te bundelen, beschikbaar te maken en nieuwe inzichten te ontwikkelen, helpt het centrum om rewilding beter te onderbouwen én verder te brengen.

Nieuwe kijk op natuurherstel

Rewilding biedt een vernieuwende kijk op natuurherstel: niet sturen en vastleggen, maar ruimte geven aan natuurlijke processen. Ecosystemen mogen zich spontaan ontwikkelen, waarbij dynamiek en veerkracht centraal staan. Wereldwijd wint deze benadering terrein en zijn er steeds meer gebieden waar verschillende vormen van rewilding worden toegepast. Er ontstaat een duidelijke behoefte aan betere verbinding tussen wat er buiten gebeurt en wat we daarover kunnen leren. Hierbij is onderbouwing belangrijk: zowel met praktijkervaring als met metingen van de uitkomsten voor onder andere biodiversiteit, klimaatadaptatie en mitigatie en omgevingskwaliteit voor mensen. 

Brug tussen praktijk en wetenschap

Juist daar speelt het Rewilding Expertise Centre een sleutelrol. Het centrum vormt het hart van kennisontwikkeling rondom rewilding, bundelt bestaande inzichten, maakt kennis toegankelijk en stimuleert nieuwe vormen van onderzoek. Ervaring uit het veld wordt gekoppeld aan analyse en onderzoek, waardoor beter begrepen wordt wat werkt en waarom. Het centrum opereert op nationaal en internationaal niveau en wil initiatieven op het gebied van rewilding met elkaar verbinden om van elkaar te kunnen leren.

''Het Rewilding Expertise Centre kan laten zien wat natuurlijke processen betekenen en waarom ruimte voor natuur essentieel is – niet alleen voor soorten, maar ook voor een klimaatbestendig en leefbaar landschap.''

^{Esther Blom, directeur-bestuurder ARK Rewilding Nederland}

Het centrum werd gelanceerd tijdens het symposium 'Evidence-based Rewilding', waar wetenschap en praktijk samenkwamen om deze vraag te verkennen vanuit nationale en internationale perspectieven. William Sutherland benadrukte het belang van systematisch verzamelen en delen van bewijs, terwijl Nathalie Pettorelli liet zien hoe 'remote sensing' veranderingen in landschappen inzichtelijk maakt. Leo Linnartz reflecteerde op 35 jaar ervaring met rewilding in Nederland. Ook Theresa Stratmann en Kent Olsen belichtten de rol van rewilding als ‘levend laboratorium’ in Europese projecten. Lydwin Wagenaar en Martin Mikoláš toonden de effecten van wilde natuur op bossen aan, terwijl Magnus Sylvén en Chloe Eckert de waarde van wetlands benadrukten. Samen gaven ze een rijk beeld van een veld waarin kennis ontstaat door te doen, meten en delen. Heb je interesse om je in deze onderwerpen te verdiepen of het symposium nog eens terug te kijken, dan kun je alle lezingen terugkijken op het YouTube-kanaal van ARK Rewilding Nederland. 

ARK Rewilding Nederland in actie

Rewilding is een proces van ‘learning by doing’. In veel gebieden is eerst gehandeld en daarna pas geanalyseerd wat de effecten waren. Die aanpak levert waardevolle inzichten op, maar die kennis is vaak versnipperd en niet altijd goed vastgelegd. Het Rewilding Expertise Centre helpt deze ervaringen te bundelen, te duiden en te vertalen naar toepasbare kennis. ARK Rewilding Nederland (voorheen ARK Natuurontwikkeling), met meer dan 35 jaar praktijkervaring en als nauwe partner van het centrum, fungeert hierbij als levend lab. Onze gebieden en projecten bieden diverse langlopende projectlocaties, terwijl we helpen relevante onderzoeksvragen te formuleren en de voordelen van rewilding zichtbaar te maken. Zo kunnen beheerkeuzes beter worden onderbouwd en wordt beschikbare tijd en capaciteit effectiever ingezet. Het centrum draagt daarmee bij aan een stevig fundament voor rewilding, zonder de kern van de benadering – ruimte voor natuurlijke processen – uit het oog te verliezen.

Fundament voor de toekomst

Voor een nieuwe generatie - en voor iedereen voor wie rewilding nieuw is – speelt het centrum een belangrijke rol. Het Rewilding Expertise Centre biedt hen toegang tot kennis, praktijkervaring en een netwerk waarin leren en experimenteren centraal staan. Een plek waar fascinatie voor natuur uitgroeit tot betrokkenheid en nieuwe inzichten.

Uiteindelijk draait rewilding om het creëren van ruimte voor wilde(re) natuur. Het vraagt om vertrouwen in natuurlijke processen en om goede onderbouwing. Het Rewilding Expertise Centre laat zien dat die twee samen kunnen gaan: door te blijven leren, verbinden en verdiepen. Zo wordt rewilding niet alleen een manier van natuurherstel, maar ook een gezamenlijk leren van de uitkomsten en de ruimte die natuur nodig heeft, om rewilding verder te ontwikkelen ten behoeve van mens en natuur. 

Meer informatie

• Bekijk de lezingen van het symposium terug op YouTube en zie hier alvast de onderwerpen die aan bod zijn gekomen: 
  • Climate-smart rewilding, door Liesbeth Bakker (NIOO-KNAW en WUR)
  • Rewilding Kempen-Broek, door Ruben Smit (filmmaker)
  • Rewilding landscapes, door Nathalie Pettorelli (ZSL conservation)
  • Conservation evidence, door William Sutherland (University of Cambridge)
  • Evidence of 35 years of rewilding in the Netherlands, door Leo Linnartz (ARK Rewilding NL)
  • Launch Rewilding Expertise Centre, door Liesbeth Bakker (NIOO-KNAW en WUR)
  • Synthesis of 40 years of Dutch rewilding with large grazers, door Natanja Schuttenhelm (Universiteit Wageningen)
  • Rewilding as a nature-based solution: wetlands for climate change adaptation, door Anne Wolma (Universiteit Wageningen)
  • Launch of the book on natural processes, door Leo Linnartz (ARK Rewilding Nederland)
  • Short movie: Rewilding in action (Rewilding Europe)
  • How Rewilding Europe monitors rewilding progress, door Theresa Stratmann (Rewilding Europe)
  • Science-based rewilding Mols, door Kent Olsen (Natural History Museum Aarhus)
  • Rewilding forests: examples across Europe, door Lydwin Wagenaar (Universiteit Lund)
  • Global wetlands as nature-based solutions, door Magnus Sylvén en Chloe Eckert (Global Rewilding Alliance) 

Tekst: ARK Rewilding Nederland, Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en Wageningen University & Research
Beeld: Staffan Widstrand; Patrick Jansen; Anne-Marie Pronk; Leo Linnartz