Vleesetende planten in de Hortus: markt en activiteiten

Hortus botanicus Leiden
8-AUG-2026 - Kende Carolus Clusius, de eerste prefect van de Hortus, vleesetende planten? Het korte antwoord: ja. Het lange: lees zijn eigen woorden uit 1580, tien jaar voor hij in Leiden aan de slag ging.

"Aan de zeer doorluchtige vorst en heer, heer Lodewijk, graaf van de Rijn-Palts, hertog van Opper- en Neder-Beieren, keurvorst en aartsdrossaard van het Heilige Roomse Rijk, enz., zijn immer te gehoorzamen en te vereren, allergenadigste heer, van Carolus Clusius, zijne zeer doorluchtige hoogheid zeer hoogachtend."

"Dit zijn [de planten] voor zover ze dit jaar door mij en mijn vrienden zijn verzameld, en die ik uit Italië heb kunnen verkrijgen [...] Deze lijst bevat echter veel [planten], waarvan ik helemaal niet weet of ze verkrijgbaar zijn, vooral de exotische en buitenlandse. Daarentegen zijn er ook enkele die rondom Neurenberg in het wild voorkomen en daarom gemakkelijk verkrijgbaar zijn, zoals [...] Ros solis [Drosera rotundifolia, ronde zonnedauw]."

Onbekende eigenschap

Clusius kende dus een vleeseter, maar dat de zonnedauw die eigenschap had wist hij hoogstwaarschijnlijk niet. Dat werd pas ontdekt door Charles Darwin. In de zomer van 1860 verbleef Darwin in Hartfield. Op de heide zag hij de soort die Clusius ook gezien had: ronde zonnedauw (Drosera rotundifolia). Het viel hem op dat op het blad insecten vastzaten en hij ging er proeven mee doen. Zijn vrouw schreef in augustus 1860 aan een kennis: "Op dit moment behandelt hij Drosera als een levend wezen en ik veronderstel dat hij hoopt te bewijzen dat het een dier is."

Zonnedauw. Clusius heeft deze aquarel nog onder ogen gehad

Hart ophalen

Ook vandaag de dag wordt er nog volop onderzoek gedaan naar vleesetende planten, en er is een grote groep liefhebbers die de planten kweekt. Wie er meer over wil weten kan van vrijdag 21 tot en met zondag 30 augustus z'n hart ophalen in Leiden. Dan organiseert de Hortus botanicus Leiden verschillende activiteiten voor jong en oud met het thema van vleesetende planten. Op 21, 22 en 23 augustus is er een markt van vleesetende planten met meer dan 30 kramen. Deze markt is open van 21 augustus 12.00 uur tot 23 augustus 17.00 uur. De hele week staan er displays met bijzondere vleesetende planten verspreid door de Hortus. Ook kunnen bezoekers deelnemen aan lezingen, rondleidingen en creatieve workshops.

Internationale conferentie

De activiteiten rondom vleesetende planten vinden plaats in het kader van de vijftiende conferentie van de International Carnivorous Plant Society (ICPS), van 21 tot en met 23 augustus in de Hortus. Onderzoekers, kwekers en liefhebbers komen uit alle uithoeken van de wereld samen op dit Engelstalige evenement. Deze conferentie wordt georganiseerd door ICPS in samenwerking met Carnivora, de Nederlandse werkgroep voor vleesetende planten.

Venusvliegenval met vlieg

Meer informatie

Tekst: Hanneke Jelles, Hortus botanicus Leiden
Beeld: Iris van den Akker; Libri picturati